Күздік бидайдың суармалы ашық қоңыр топырақтарындағы қоректену элементтерімен және өнімділігімен қамтамасыз етілуін қашықтықтан диагностикалау

Мақалада жерді қашықтықтан зондтаудың нақты егіншілік жүйесіндегі рөлі бағаланды. Тыңайтқыштарды саралап қолдану үшін өсімдіктердің азотпен және фосформен қоректенуінің өсімдік және топырақ диагностикасының маңыздылығы зерттеліп, күздік бидайдың азотпен қоректену деңгейіне тікелей тәуелді спектрлік көрсеткіштері анықталды. Қолданылатын минералды азот нормасының 60-тан 180 кг/га-ға артуы NDVI көрсеткіштерін 0,64-тен 0,72-ге дейін өсірді. 20-60 т/га көңнің кейінгі әсері бұл көрсеткіштерді неғұрлым тар шектерде – 0,62-ден 0,67-ге дейін өзгертті. Калий тыңайтқыштары NDVI көрсеткіштерін іс жүзінде өзгертпеді, олардың қолдану қарқынының жоғарылауымен төмендеу үрдісі бар. Өсімдіктердегі азот пен хлорофилл мөлшері мен астық шығымдылығы арасындағы байланыс есептелді. Оның негізінде астық шығымының әртүрлі деңгейлері үшін азотпен қамтамасыз ету көрсеткіштері және «жасылдық» көрсеткіштері алынды. Портативті фотометрлердің көмегімен NDVI индексінің көрсеткіштерін пайдалану азотпен қоректенуді диагностикалаудың дәстүрлі әдісінен кем түспейтіні және егістік танабындағы гетерогенділіктің қарқындылығы мен күздік бидайдың қажеттілігін сандық бағасын белгілеу үшін нақты егіншілік жүйесінде тиімді пайдаланылуы мүмкін екендігі анықталды.

1. Берденгалиева А.Н., Берденгалиев Р.Н. Связь сезонной динамики озимой пшеницы и рельефа в подзоне южных чернозёмов Волгоградской области// Научно-агрономический журнал. – 2022. – № 3(118). – С. 49–56.

2. Манаенков А.С., Корнеева Е.А. Биогеографические аспекты оценки эффективности защиты пахотных земель лесными полосами// Вестник Московского университета. Серия 5: География. – 2021. – № 3. – С. 48–54.

3. FAO. The Future of Food and Agriculture – Trends and Challenges. – Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2017. – 163 p.

4. Hendricks G.S., Shukla S., Roka F.M. et al. Economic and environmental consequences of overfertilization under extreme weather conditions// Journal of Soil and Water Conservation. – 2019. – Vol. 74. – P. 160–171.

5. Холодов О.А. Комплексный мониторинг использования земель сельскохозяйственного назначения в современный период// Вестник Волго-градского государственного университета. Серия «Экономика». – Волгоград, 2019. – № 3. – С. 107–119.

6. Богданова О.В., Окмянская В.М., Сизов А.П. Анализ системы мониторинга объектов особо охраняемых природных территорий на примере Тюменской области// Использование и охрана природных ресурсов в России. – Тюмень, 2019. – № 3(159). – С. 72–77.

7. Мартынова Н.Г., Кравченко В.Г. Мониторинг сельскохозяйственных земель по данным дистанционного зондирования// International Agricultural Journal. – 2023. – Т. 66, № 1. – С. 69–86.

8. Михайленко И.М. Теоретические основы и техническая реализация управления агротехнологиями. – СПб.: Санкт-Петербургский политехнический университет Петра Великого, 2017. – 252 с.

9. Сальников С.Г., Тухина Н.Ю. Геоинформационные системы как базовая система информационного обеспечения сельского хозяйства// Вестник Москов-ского гуманитарно-экономического института. – Москва, 2018. – № 4. – С. 100–103.

10. Pisman T.I., Botvich I.Y., Sidko A.F. Assessment of agroecosystem productivity based on satellite data and a mathematical model// Journal of Siberian Federal University. Engineering and Technologies. – 2015. – Vol. 1, № 8. – P. 133–140.

11. Сахарова Е.Ю., Сладких Л.А., Захватов М.Г. Спутниковый мониторинг состояния посевов и прогнозирование урожайности зерновых культур на юге Западной Сибири// Интерэкспо ГЕО Сибирь 2014. Междунар. науч. конф. «Дистан-ционные методы зондирования Земли и фотограмметрия, мониторинг окружающей среды, геоэкология». – Новосибирск: СГГА, 2014. – Т. 1. – С. 67–72.

12. Homolová L., Malenovský Z., Clevers J.G., Garcia Santos G., Schaepman M.E. Review of optical based remote sensing for plant trait mapping// Ecological Complexity. – 2013. – Vol. 15. – P. 1–16.

13. Комарова А.Ф., Журавлёва И.В., Яблоков В.М. Открытые мультиспек-тральные данные и основные методы дистанционного зондирования в изучении растительного покрова// Принципы экологии. – 2016. – № 1. – С. 40–71.

14. Gusev V.N., Bastaubayeva Sh.O., Khidirov A.E., Zhusupbekov E.K., Tabynbayeva L.K. Nitrogen nutrition of crop plants in the precision farming system in the south and southeast Kazakhstan// SABRAO Journal of Breeding and Genetics. – 2022. – Vol. 54(4). – P. 842–850.

15. Малышевский В.А., Фёдоров Ю.П. и др. Расчёт содержания гумуса с использованием данных дистанционного зондирования Земли// Научный журнал КубГАУ. – 2013. – № 92(08). – С. 859–883.

16. Украинский П.А., Нарожняя А.Г., Гагина И.С. К вопросу о возможности моделирования связи содержания гумуса и спектральной отражательной способ-ности почвы на основе данных традиционных агрохимических обследований и многозональных спутниковых снимков LANDSAT 8 OLI// Аграрный научный журнал. – 2015. – № 12. – С. 29–32.

17. Савельев А.А., Григорьян Б.Р., Добрынин Д.В., Мухарамова С.С., Кулагина и др. Оценка почвенного плодородия по данным дистанционного зондирования Земли// Ученые записки Казанского университета. Серия «Естественные науки». – 2012. – Т. 154, кн. 3. – С. 158–172.

18. Якушев В.П., Якушев В.В., Блохина С.Ю. и др. Роль дистанционного зондирования Земли в точном земледелии// Вестник Российской академии наук. – 2023. – Т. 93, № 10. – С. 955–969.

19. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обра-ботки результатов исследований). – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Агропромиздат, 1985. – 351 с.

20. Сычёв В.Г., Афанасьев Р.А., Кирсанов Г.А. и др. Возможности дистанцион-ной диагностики минерального питания растений// Плодородие. – 2020. – № 2. – С. 13–17.

21. Осипов Ю.Ф., Иваницкий Я.В., Ширинян М.Х., Афанасьев Р.А., Галицкий В.В. Использование прибора N тестер «Яра» для диагностики азотного питания озимой пшеницы// Плодородие. – 2011. – № 1. – С. 26–29.

22. Афанасьев Р.А. Дистанционная диагностика азотного питания растений с использованием БПЛА// Плодородие почв России: состояние и возможности. – М.: ВНИИА, 2019. – С. 191–196.