Тыңаи тқыштардың әртүрлі дозаларының қазақстанның оңтүстік-шығысы жағдаи ында жазғы егістіктегі Аналық қызылшаның өнімділігіне әсері

Қант қызылшасы қазіргі уақытта ең көп табыс әкелетін дақылдарға жатады, бірақ әзірге оның өнімділігі жоғары деңгеи де емес. Аналық қызылшаның тамырларының жоғары өнімділігін алу үшін гибридті таңдап қана қои маи , ауылшаруашылық техно-логиясын сақтау керек, сонымен қатар тыңаи тқыштарды қолданудың оңтаи лы норма-ларын белгілеу қажет. Әдеби деректерді талдау тыңаи тқыштарды қолдану қызылшаның аналық тамыр дақылдарының өнімділігін 30-40% - ға арттыратынын көрсетеді. Осыған баи ланысты, тұқым өсіру процесіне тұқым өсірудің қарқынды әдістерін енгізуге негізделген қант қызылшасын жоғары сапалы тұқымдық материалмен қамтамасыз ету қызылша қант кіші кешенінің дамуын анықтаи тын маңызды міндет болып табылады. Зерттеу нәтижелері минералды тыңаи тқыштардың аналық қызылша өсімдіктеріне, олардың өсуі мен дамуына оң әсерін көрсетті. Топырақтан NPK шығарудың минералды тыңаи тқыштарды қолдану нормалары мен дозаларына, негізгі қоректік заттардың арақатынасы мен дақылдардың өнімділігіне тәуелділігі анықталды. Тыңаи тқыштарды қолдану жағдаи ында жазғы аналық қызылшаның тамыр дақылдарының NPK шығару көрсеткіштері бақылауға қарағанда жоғары болды: азот - 3–5%, калии - 2–4%, ал фосфор бои ынша аи тарлықтаи аи ырмашылық баи қалмады. Жапырақтар арқылы аналық қызылшаның NPK шығару көлемі едәуір жоғары болып, тыңаи тқыш мөлшерінің артуына сәи кес өсті: азот - 6–9%, фосфор - 5–8%, калии - 5–9%.

1. Семена сахарной свеклы. Посевные качества. Общие технические условия: ГОСТ Р 54044–2010. – М.: Стандартинформ, 2011. – 12 с.

2. Дворянкин А.Е., Шашков Д.Г., Дворянкин Е.А. Факторы, определяющие биологическую активность регуляторов роста, хелатных и гуминовых агрохимикатов // Сахарная свекла. – 2009. – № 3. – С. 32–34.

3. Карпук Л. М. Эффективна ли внекорневая подкормка // Сахарная свекла. – 2013. – № 4. – С. 15-17.

4. Лазарев В.И., Шершнева О.М., Шкрабак Е.С. Препарат Биопаг и микроэлементные удобрения необходимы при возделывании и хранении сахарной свеклы // Сахарная свекла. – 2012. – № 5. – С. 12-15.

5. Минакова О.А., Тамбовцева Л.В., Александрова Л.В. Продуктивность сахарной свеклы на различных фонах основной удобренности при применении корневых и некорневых подкормок // Агрохимия. – 2013. - № 9. – С. 40- 47.

6. Минакова О.А. Способы применения микроудобрении Микровит и ОрганоБор в посевах сахарной свеклы // Сахарная свекла. – 2014. - № 3. – С. 15-17.

7. Буряк И.И. Внекорневые подкормки высадочной культуры // Сахарная свекла. – 2002. – № 8. – С. 21-22.

8. Гаврин Д.С., Бартенев И.И., Кравец М.В. Влияние внекорневой подкормки микроудобрениями на урожаи и качество семян // Сахарная свекла. – 2014. – № 4. – С. 30-32.

9. Шевченко А.Г., Корсун В.А. Продуктивность высадочных семенников в зависимости от подкормки новыми удобрениями // Сахарная свекла. – 2007. - № 3. – С. 18-19.

10. Чернышов А.Т., Горячих А.С. Продуктивность семенников сахарной свеклы, качество семян и их химический состав в зависимости от условий питания // Сахарная свекла. – 2015. – № 7. – С. 15–18.

11. Бартенев И.И., Путилина Л.И., Нечаева О.М., Землянухина О.А., Борзенков С.П. Влияние различных зон и способов семеноводства сахарной свеклы на качество семян и продуктивность // Сахарная свекла. – 2015. – № 3. – С. 24–26.

12. Гвоздев Н.В. Влияние удобрении и мелиорантов на урожайность и качество корнеплодов сахарной свеклы: автореф. дис. … канд. с.-х. наук. – Каменная степь, 2005. – 24 с.

13. Гизбуллин Н.Г. Научные основы повышения эффективности семеноводства сахарной свеклы: автореф. дис. … д-ра с.-х. наук. – Киев: ВНИС, 1981. – С. 8–35.

14. Добротворцева А.В. Выращивание сахарной свеклы на семена. – М.: Колос, 1975. – С. 27–126.

15. Кожокина А.Н., Мязин Н.Г., Столповский Ю.И. Влияние многолетнего применения удобрении на урожайность корнеплодов и вынос элементов питания сахарной свеклы // Актуальные проблемы агрохимии современной России и пути их решения: материалы междунар. науч.-практ. конф. – Воронеж, 2018. – С. 174–180.

16. Дроздова В.В., Редина Н.Е. Влияние минеральных удобрении на питательный режим почвы, урожайность и качество корнеплодов сахарной свеклы // Политематический сетевой электронный научный журнал КубГАУ. – 2015. – № 111. – С. 1643–1657.

17. Красильников Е.А. Влияние условии выращивания полиплоидной маточной сахарной свеклы и семенников на урожаи и качество семян: автореф. дис. … канд. с.-х. наук. – Киев: ВНИС, 1974. – 26 с.

18. Минакова О.В., Александрова Л.В., Подвигина Т.Н. Содержание NPK в различных селекционных формах сахарной свеклы при внесении удобрений в ЦЧР // Сахарная свекла. – 2020. – № 9. – С. 26–30.

19. Рекомендации по семеноводству сахарной свеклы на Кубани / А.Х. Погосьян, А.П. Валовиков, А.Г. Шевченко, Ю.А. Бондаренко, Л.М. Палапина, О.Р. Триль, Г.Г. Жоржеско, А.П. Воблов. - Краснодар, 1988. - С. 5-25.

20. Овсянников В.П., Колягин Ю.С., Воронин В.И. Свекловодство. – Воронеж, 2000. – С. 175–186.

21. Шевченко А.Г. Оптимизация системы технологических приемов безвысадочного семеноводства гетерозисных межлинейных гибридов сахарной свеклы: автореф. дис. … д-ра с.-х. наук. – Рамонь: ВНИИСС, 2002. – 46 с.

22. Шпаар Д., Дрегер Д., Захаренко А. и др. Сахарная свекла. – М., 2006. – С. 143–155.