Ауылшаруашылығының ықпалымен жамбыл облысының егістік топырақтарының трансформациялануы

Бұл зерттеудің мақсаты - Жамбыл облысының тау бөктеріндегі жазықтардағы әртүрлі типтегі суармалы және жаңбырлы топырақтардың қарқынды паи далану жағдаи ында морфологиялық, физикалық-химиялық қасиеттерінің өзгеруін зерттеу және олардың трансформациясына әкелетін негізгі факторларды анықтау. Зерттеу нысаны - ауылшаруашылық паи далану жағдаи ында антропогендік трансформацияға ұшыраған Жамбыл облысының топырақтары. Тың және егістік жерлердің жұптасқан профильдерін салыстырмалы талдау негізінде каштан, боз топырақ, шалғынды және шалғынды-боз топырақтары үшін агрохимиялық және физикалық-химиялық параметрлерді зерттеу жүргізілді. Деградация күрделі және дегумификацияда, жылжымалы фосфор мен калии мөлшерінің төмендеуінде және қышқыл-негіз режимінің өзгеруінде көрінетіні анықталды. Ең қарқынды деградация процестері каштан және боз топырақтарында тіркелді, онда гумустың жоғалуы 50-55%-ға, ал фосфор 30-35%-ға жетеді. Сортаңдану шалғынды және жаи ылма-шалғынды топырақтарда баи қалады

1. Smith P. Global soil degradation and its impact on food production // The Guardian Science Review. - 2023. – P. 15–18.

2. Назарова Г.К. Проблемы деградации сельскохозяи ственных земель Казахстана // CABAR Analytical Journal. - 2022. – № 4. – С. 45–53.

3. Belyaeva O.N., Karimov A. Soil degradation processes in Central Asia under climate and land use change // Environmental Earth Sciences (SpringerLink). - 2021. – Vol. 80, № 5. – P. 112–125.

4. Рахимова Ж.Б. Дегумификация почв Казахстана и пути ее замедления // Вестник Казахского аграрного университета. - 2020. – № 2. – С. 54–60.

5. Chen Y., Li X. Climate change and land degradation in Central Asia: Integrated assessment // Frontiers in Environmental Science. - 2022. – Vol. 10. – P. 305–317.

6. Карпенко Н.П., Сеи тказиев А.С., Маи макова А.К. Экологическая оценка деградации серозе мно-луговых почв Жамбылскои области // Международныи научно-исследовательскии журнал. - 2016. – № 12(54). – С. 125–132.

7. Zakon Online. Засоление и деградация земель в Жамбылскои области [Электронныи ресурс]. – 2023. – Режим доступа: https://online.zakon.kz/.

8. Казинформ. В Жамбылскои области высаживают саксаул для борьбы с продвижением песков [Электронныи ресурс]. – 2022. – Режим доступа: https:// www.inform.kz/.

9. Киреи чева Л.В., Сеи тказиев А.С., Куандыкова Г.Т. Оценка влияния природных и антропогенных факторов на продуктивность орошаемых почв в Жамбылскои области // Сельское хозяи ство, лесное и рыбное хозяи ство. - 2019. – № 3. – С. 70–79.

10. Карпенко Н.П., Сеи тказиев А.С., Маи макова А.К. Регулирование водно-солевого режима почв на засоле нных землях хозяи ств «Туи мекен» и «Дихан» Жамбылскои области // Природообустрои ство. - 2017. – № 3–4. – С. 70–79.

11. Урожаи ность зерновых и состояние почв Казахстана [Электронныи ресурс]. – 2023. – Режим доступа: https://kzinform.com/.

12. Салихов Т.К., Сеи тказиев А.С. Исследование почвенного покрова Таласского раи она Жамбылскои области // Вестник аграрнои науки Казахстана. - 2020. – № 6. – С. 91–98.

13. Wang J., Liu L. Assessment of soil erosion risk in Almaty region using RUSLE model // Journal of Arid Environments. - 2021. – Vol. 189. – P. 104–115.

14. Аринушкина Е.В. Руководство по химическому анализу почв. – М.: МГУ, 1962. - 491 с.

15. Александрова Л.Н., Наи денова О.А. Лабораторно-практические занятия по почвоведению. – Л.: Агропромиздат, 1986. – 295 с.

16. Соколов И.А. Теоретические проблемы генетического почвоведения. - Новосибирск: Гуманитарные технологии, 2004. – 288с.

17. Исаченко А.Г. Методы прикладных ландшафтных исследовании . - Л.: Наука, 1980. – 222 с.

18. Корсунов В.М., Красеха Е.Н., Ральдин Б.Б. Методология почвенных экологогеографических исследовании и картографии почв. – Улан-Удэ: Изд-во БНЦ СО РАН, 2002. – 232 с.

19. Розанов Б.Г. Морфология почв. – М.: Академическии проект, 2004. – 432 с.