Топырақ сапасы және денсаулықтың микробиологиялық көрсеткіштері

Бұл мақалада топырақ сапасының белгілі және заманауи микробтық көрсеткіштеріне шолу жасалған. Ол топырақ сапасы мен денсаулығының болжамды және ақпараттық сынақтарына бағытталған. Топырақтың биологиялық белсенділік сынақтарына негізделген топырақ құнарлылығын жалпы бағалау формулалары берілген. Индекстер төрт санатқа топтастырылған: көміртекті басқару индекстері (КБИ), микробтық қауымдастықтардың құрылымдық және динамикалық сипаттамалары, ферментативті белсенділік индекстері (TEI, BIF, GMea, BA12) және стехиометриялық және басқа да көрсеткіштер. Топырақ микробиологиялық зерттеулерін цифрландыру перспективалары талқыланады, бұл құнарлылықтың өзгеруін болжаудың сенімділігін арттыра алады және жерді басқарушыларға арналған тәжірибеге бағытталған ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік береді.

1. Comprehensive Assessment of Soil Health The Cornell Framework. 2016 by Cornell University. – 134 p.

2. Domsch K.H. The maintenance of soil fertility and the use of pesticides. Zeitschrift für Pflanzenkrankheiten und Pflanzenschutz. - 1974. - Vol. 81. - P. 679–682.

3. Wardle D.A., Yeates G.W., Nicholson K.S., Bonner K.I., Watson R.N. Response of soil microbial biomass dynamics, activity and plant litter decomposition to agricultural inten-sification over a seven-year period // Soil Biology & Biochemistry. - 1999. - Vol. 31. - P. 1707–1720.

4. Anderson T.-H. Microbial eco-physiological indicators to assess soil quality // Agriculture, Ecosystems and Environment. - 2003. - Vol. 98. - P. 285–293.

5. Прохоров А.А., Борисов Б.А., Ефимов О.Е. Перманганат-окисляемый углерод как маркер качества почв агроландшафтов // Бюллетень Почвенного института имени В.В. Докучаева. - 2024. - Вып. 121. - С. 47-69.

6. Муха В.Д. О показателях, отражающих интенсивность и направленность почвенных процессов. Харьков: Изд-во Харьков. СХИ, 1980. - Т. 273. - С. 13–16.

7. Чевердин А.Ю., Чевердин Ю.И, Турусов В.И. Влияние биопрепаратов на основе ассоциативных бактерий на микробиологическую активность чернозема сегрегационного // Агрохимия. - 2019. - № 12. - С. 22-31.

8. Методика проведения комплексной оценки воздействия агротехнологий на плодородие, здоровье и устойчивость черноземов [Текст] : брошюра / Н.П. Масютенко, Н.А. Чуян, М.Н. Масютенко, А.В. Кузнецов, Г.М. Брескина. – Курск: ФГБНУ «Курский ФАНЦ», 2024. – 37 с.

9. de Vries, F.T., et al. Land use alters the resistance and resilience of soil food webs to drought. // Nature. - 2006. – Vol. 468. – P. 450–453.

10. Joergensen, R.G., & Wichern, F. Quantitative assessment of the fungal contribution to microbial tissue in soil // Soil Biology and Biochemistry. – 2008. – Vol. 40, № 12. – P. 2977–2991.

11. Bardgett R.D., van der Putten W.H. Belowground biodiversity and ecosystem functioning // Nature. – 2014. – Vol. 515, № 7528. – P. 505–511.

12. Frostegård, Å., Tunlid, A., Bååth, E. Use and misuse of PLFA measurements in soils. //Soil Biology and Biochemistry. – 2011. – Vol. 43, № 8. – P. 1621–1625.

13. Лапа В.В., Михайловская Н.А., Ивахненко Н.Н., Касьянчик С.А., Погирницкая Т.В. Влияние систем удобрения на биологическую активность дерново-подзолистой супесчаной почвы // Весцi Нацыанальнай Акадэми Навук Беларусi. Серыя аграрных навук. – 2014. – № 2. – С. 61–67.

14. Jaskulska I., Lemanowicz J., Dębska B., Jaskulski D., Breza-Boruta B. Changes in Soil Organic Matter and Biological Parameters as a Result of Long-Term Strip-Till Cultivation // Agriculture. – 2023. – Vol. 13, № 12. – Art. 2188.

15. Koper J., Piotrowska A. Application of biochemical index to define soil fertility depending on varied organic and mineral fertilization // Electronic Journal of Polish Agricultural Universities. – 2003. – Vol. 6.

16. Delgado-Baquerizo M., Maestre F.T., Gallardo A. et al. Decoupling of soil nutrient cycles as a function of aridity in global drylands // Nature. – 2016. – Vol. 502. – P. 672–676.

17. Maestre F.T., Delgado-Baquerizo M., Jeffries T.C. et al. Increasing aridity reduces soil microbial diversity and abundance in global drylands // Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. – 2015. – Vol. 112, № 51.

18. – P. 15684–15689.

19. Lupatini M., Korthals G.W., de Hollander M. et al. Soil microbiome is more heterogeneous in organic than in conventional farming system // Frontiers in Microbiology. – 2017. – Vol. 7. – Art. 2064.

20. SOC mineralization and bacterial alpha-diversity // Ecological Processes. – 2023.

21. Попутникова Т.О. Экологическая оценка почв и отдельных компонентов окружающей среды в зоне размещения полигона твердых бытовых отходов : дис. ... канд. биол. наук : 03.00.16, 03.00.27 / Т.О. Попутникова. – М., 2010. – 138 с.

22. Карягина Л.А. Микробиологические основы повышения плодородия почв. – Минск : Наука и техника, 1983. – 181 с.

23. Никитина З.И. Микробиологический мониторинг наземных экосистем.

24. – Новосибирск : Наука, 1991. – 228 с.

25. iAgroInnApp. Personal digital agronomist-soil scientist. [Electronic resource].

26. – URL: https://iagroinnapp.com/.