Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тозған суармалы жерлерде биочар енгізудің тиімділігі

Мақалада Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы Ақдала суармалы массивінің тозған күріш-батпақты топырақтарының агрофизикалық және агрохимиялық қасиеттеріне қайың биочарының әртүрлі дозаларының әсерін зерттеу бойынша далалық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Қолдану дозаларына байланысты биочарды қолдану майбұршақ өнімділігін 0,16-1,48 т/га немесе 10-96%-ға, күрішті 0,17-0,97 т/га немесе 6-36% - ға, жаздық бидайды 0,05-1,8 т/га немесе 2-65% - ға арттыруға ықпал етті. Жалпы, 3 жыл ішінде биочарды қолдану 1,34-3,68 тонна қосымша күріш, бидай және майбұршақ дәндерін жиынтық түрінде алуды қамтамасыз етті. Топырақты негізгі өңдеу кезінде биочарды 15- 20 т/га дозада енгізу топырақтың көлемдік массасының жақсаруына, топырақ қабатының агрономиялық құнды және су өткізгіш агрегаттарының құрамын арттыруға ықпал етеді.

1. Саркулова Ж.С. Влияние горнометаллургических предприятий на почвенно-экологические функции и методы реабилитации загрязненных почв г. Риддер ВКО: дис. … доктора философии (PhD). – Алматы, 2019. – 144 с.

2. Керимкулова М.Р., Мансуров А., Ошакбаева Ж.О., Наушабаев А.Х., Керимкулова А.Р. Синтез, свойства и применение биоугля// Химический журнал Казахстана. – 2017. – № 4. – С. 189–196.

3. Smith, P.; Gregory, P.J. Climate change and sustainable food production// Proc. Nutr. Soc. – 2013. – Vol. 72. – P. 21–28.

4. Zhang J., You C. Water Holding Capacity and Absorption Properties of Wood Chars. EnergyFuels// Energy Fuels. – 2013. – Vol. 27. – P. 2643–2648.

5. Akhtar S.S., Li G., Andersen M.N., Liu F. Biochar enhances yield and quality of tomato under reduced irrigation// Agric. Water Manag. – 2014. – Vol. 138. – P. 37–44.

6. Kinney T.J., Masiello C.A., Dugan B., Hockaday W.C., Dean M.R., Zygourakis K., Barnes R.T. Hydrologic properties of biochars produced at different temperatures// Biomass Bioenergy. – 2012. – Vol. 41. – P. 34–43.

7. Gray M., Johnson M., Dragila M.I., Kleber M. Water uptake in biochars: The roles of porosity and Hydrophobicity// Biomass Bioenergy. – 2014. – Vol. 61. – P. 196–205.

8. Montanarella L., Lugato E. The Application of Biochar in the EU: Challenges and Opportunities, Review// Agronomy. – 2013. – P. 462–473.

9. Field J.L., Keske C.M., Birch G.L., Defoort M.W., Cotrufo M.F. Distributed biochar and bioenergy coproduction: a regionally specific case study of environmental benefits and economic impacts// GCB Bioenergy. – 2013. – Vol. 5. – P. 177–191.

10. Glover J.D., Reganold J.P., Bell L.W., Borevitz J., Brummer E.C., Buckler, E.S., Cox C.M., Cox T.S., Crews T.E., Culman S.W. et al. Increased food and ecosystem security via perennial grains// Science. – 2010. – Vol. 328. – P. 1638–1639.

11. Методика Государственного сортоиспытания сельскохозяйственных культур. – Алматы, 2002. – 378 с.

12. Руководство по контролю и обработке наблюдений за фазами развития сельскохозяйственных культур. – 1982. – 150 с.

13. Наследие И.В. Тюрина в современных исследованиях в почвоведении: материалы Международной научной конференции (Казань, 15–17 октября 2013 г.). – Казань : Изд-во «Отечество», 2013. – 171 с.

14. ГОСТ 26213-91. Почвы. Методы определения органического вещества.

15. ГОСТ 26951-86. Почвы. Определение нитратов ионометрическим методом.

16. ГОСТ 26205-91. Почвы. Определение подвижных соединений фосфора и калия по методу Мачигина в модификации ЦИНАО.

17. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований). – 5-е изд., доп. и перераб. – М.: Агропромиз-дат, 1985. – 351 с.